TEKNİK DETAYLAR

 

Konu: Supap ile Gaydın Sarmasına Sebep Olan Muhtemel Hatalar

 

1.Aşırı hararet sonucu yüzeylerde yağın yanması yada katılaşarak vizkozilesini kaybetmesi sonrası yüzeylerin yağsız çalışma mecburiyetinde kalması. Bilindiği gibi motor yağları 200-250 °C de alevlenmektedir. O halde motor yağı çok daha düşük sıcaklıkta sertleşip katılaşmakla ve akışkanlığı azalan bu yağ ise vazife yapamamaktadır.

2.Aşırı yakıt yüklemesi sonrası yanma veriminin düşmesi, Karbon-is oluşumunun meydana gelmesi, meydana gelen Karbon-is’in yüzeylere sert tabakalar oluşturacak şekilde yapışması ve sıkışmalarla birlikte zımpara etkisi yapması. Bilindiği gibi çok yakıt,yüksek patlama gücü elde etmek için iyi bir sebep olarak görülmektedir.Oysa çok yakıtın yanabilmesi için ateşleme, püskürtme,yani pülverize olma hali de çok önemlidir.Bütün bunlar olumsuz şart yaratırsa çiğ atılan yakıt her zaman silindir içinde tehlikeli atık olarak yüzeylerde kalır ve yüzeyde yanarak,hem yüzeylerin aşırı ısınmasına, hem de yapıştığı yüzeylerin sürtünmesini zorlaştırıcı etki yapmaya başlar.

3.Yağ pompası basıncının yetersiz kalması neticesinde arzu edilen zamanda arzu edilen miktarda yağın sisteme verilmemesi.

4.Yağ taşıyıcı sistemde herhangi bir sebeple tıkanma olması ve yağ transferinin yeterli sürede ve yeterli miktarda gerçekleştirilmemesi.

5.Yağ lastiği yada yağ keçelerinin gerek malzeme, gerekse ölçüsel olarak sağlıklı seçilmemesi sonucu lastik yüzeylerinde sertleşme olması ve sonrasında da yağlamada hataların meydana gelmesi.

6.Gayd iç yüzeyinin toleranslarının dışına çıkacak şekilde pürüzlü işlenmesi.

7.Supap sapı yüzeyinin toleranslarının dışına çıkacak şekilde pürüzlü işlenmesi.

8.Gaydın kapağa montesi sırasında gereksiz şekilde daralma meydana getirecek şekilde çakılması.

9.Gaydın içine raybanın hatalı çekilmesi neticesi salgı ve koniklik meydana getirilmesi.

10.Gayd ve Supap monte edilirken temizliğe özen gösterilmemesi.

11.Supap sap çapının büyük olması.

12.Gayd iç çapının Küçük/Dar olması, Yada kapağa çakılan gaydın çakıldıktan sonra özellikle çakılan kısmında daralma meydana getirmiş olması yada rayba çekilmiş ise yine bu bölgede koniklik sebebiyle yada başka sebeple daralma olması.(en fazla hararet gören yağlama zorluğu yaşayan bu bölgenin,üstelik te yeterli boşluğu taşımaması sarma sebebi olmaktadır.)

13.Gayd malzemesinin lamelli grafit yapıda olmaması yeterli ferritik yapıyı taşımaması neticesi fazla genleşme yapmaması ve iç çaptan daralmalara sebep olması.

14.Gayd malzemesi içinde cüruf olması ve bu cürufun imalat sırasında malzeme içerisinde tutunurken, motor üzerine ısınma genleşmeleri sırasında da malzeme içerisinde tutunamayarak, yerinden koparak yer değiştirirken sıkıştırmaya ve sarmaya sebep olması.

15.Aracın kullanıcısı tarafından yüksek yakıt miktarı ya da diğer bir deyişle sürekli yüksek gazda düşük devirde kullanmaya çalışması ve bunun sonucu da aracın pompa basıncından yanma veriminde kadar bütün özelliklerin tolerans dışı şartlarda çalışmaya zorlanması.

16.Supap malzemesi sertliği en az 26 HRC, supap sapındaki kaplamaların sertliği en az 55 HRC,Gayd malzemesi sertliği ise en az 250 HB’dir, yani 24 HRC’dir.Oysa gelişi güzel imal edilmiş gaydların malzeme sertliği bu değerlerin yarısına kadar düşmektedir.Hatta grafit yapısı bilyeli tip olursa bu sertlik değeri daha düşük gerçekleşe bilmektedir.
Bütün bunların doğal sonucudur ki; yumuşak yapılı malzeme yani gayd yüzeyi sert yapılı yani supap sapı yüzeyini aşındırabilmektedir ve meydana gelen çap değişiminden kaynaklanan boşluğa kurum / karbon -is sıkışması ile de sarma sebep olabilmektedir.

17.Yakıt içerisindeki (S) Kükürt,(H2 O) Su Buharı ve özellikle Turbo araçlarda çok miktarda emme gazından mevcut olan (O2) Oksijen gazının yanma sonrası kimyasal reaksiyon göstererek, Sülfürik Asit (H2 S O4) oluşumuna neden olması ve ekzost gazı içerisinde meydana çıkan bu sülfürik asidinde temas ettiği bütün yüzeyler gibi supap sapında temas ettiği yüzeyleri de aşındırması, bu sebeple boşlukların oluşması ve oluşan bu boşluklardan dolayı kurum sıkışmaları ve sarmalarının başlaması.


(Genelde yurda kaçak sokulan ve çok ilkel rafine edilmiş yakıtlarda bu tür arızalar meydana gelmektedir. 1995-1996 yıllarından sonra bu tür şikâyetler oldukça sıklaşmıştır.)

18.Aşırı yakıt yüklenmiş ve ateşleme avansı ayarsız motorlarda doğaldır ki yanma verimi düşülecektir. Yakıt çiğ atılacaktır. Eğer motordaki yağ yakma problemi de ilave olursa iyiden iyiye Karbon-İs oluşumu artacaktır. Bunun sonucunda oluşan Karbon-İs yağa karışacak, dolayısıyla da yağ içinde viskoziteyi azaltan, yoğunluğu artıran ve sürtünen yüzeylere zımpara tozu etkisi yapan partiküller çoğalacaktır. Neticede hem yağ transfer kanalları tıkanacak hem de sürtünen yüzeyde yağsız çalışma mecburiyeti nedeniyle aşınmalar meydana gelecektir.

19.”Yığdırma” yani ani devir değişiminden dolayı zamanlamanın şaşırması sonucu piston tarafından darbeye maruz bırakılan supap, darbenin uygulanış zamanı ve şekline bağlı olarak kırılmadan çalışmaya devam edebilir. Üstelik meydana gelen eğrilik gayd ile supap arasındaki boşluktan az ise boşluğun az olduğu taraftan sıkışma ve sarma başlayacaktır ve devam etmesi halinde sıkışmaya ve hatta sıkışmaya ve hatta sıkışma sonrası yeni darbelerle kırılmaya kadar arızaya sebep olacaktır.

 

 

Konu: Supapların Kopmalarına Sebep Olan Muhtemel Hatalar

 

1.Supap sapında ya da kurum sıkışımsından dolayı veya aşırı hararet ya da hatalı malzemem ve işçilik uygulaması sonucu supap bagasının yuvasında oynayarak, supabın açık kalmasına neden olması ve piston tarafından sıkıştırma zamanda darbe uygulaması sonrası kopmaya zorlaması.Bu durumda genellikle piston üst yüzeyinde değişik yapılarda supap kafası,baga parçaları izi ve supap sapında da sarma ve sıkıştırma belirtileri görülür(Sarmaya sebep olan 19 ayrı hata bundan önce yayınlanan ilk bültende açıklanmıştır.)

2.Kullanıcı tarafından herhangi bir sebeple fazla ve ani vites küçültülmeden kaynaklanan ani devir değişimi yapılır ve eksantrik ile krank çok kısa sürelerde de olsa farklı devirleri yakalar bunun sonucunda ise pistonun sıkışma zamanı ile supabın açma zamanı tesadüf ederek darbeli zorlama meydana gelir. Sonucunda doğal olarak supap kopar ve arızanın büyüme eğilimi devam eder. Bu tür arızalarda genellikle supap sapı normaldir fakat piston üst yüzeyinde değişik şekillerde supap kafası izi mevcuttur.

3.Silindir içerisine planlanandan fazla yakıt verilir. Ateşleme avansı ya da zamanlaması ayarsızdır. dolayısıyla motor içerisinde sürekli olarak yanmayan, temas ettiği yüzeylere yapışarak kuruyan ve sert tabakalar oluşturan çiğ yakıt bulunur. Kurum adını verdiğimiz bu sert tabakalar o hale gelir ki artık oturma yüzeyine ve supap sapına yapışmaktadır. Daha sonra darbeli çalışma sırasında bu kurumlardan bir kısmı yüzeyde dökülerek döküldüğü bölgede açıklıklar kalmasına sebep olur. Kurumlu bölge temas ederken kurumsuz bölgeler sızdırma eğilimi gösterir ve gaz kaçaklarına sebep olur. Meydana gelen gaz kaçakları zamanla temas ettiği yüzeyleri yakar ve kılcal çatlakların meydana gelmesine neden olur. Darbeli çalışan supap yüzeyindeki kılcal çatlaklar zamanla büyür ve parça kopmasına, daha sonrada kopan parçanın piston yüzeyinde diğer diğer supaplara ve silindir kapağına vurması ile de daha büyük arızalara sebebiyet verir. Bu tür arıza sonrası supap oturma yüzeyinde koyu renkle yabancı parçalar görür, supap oturma yüzeyinde ve kafa kafa kenarında kılcal çatlaklar görülür, oturma yüzeyi ve supap boyunda yanma belirtileri, aşırı siyahlaşma,eğer arıza yeni olmuşsa meneviş renk değişimleri görülür.

4.Zamanlamanın şaşırmış sırasında piston supap kafasını yakalamadığı halde supap kafasının kopmasın kopması ise; ancak çok nadir de olsa supabın açık pozisyonda iken pistonun sıkıştırma başlaması ve manifold girişinde supabın boyun kısmına sıkışan gazın ters basınç oluşturması ve supap yayının çekme kuvvetine karşılık supap kafasına boyundan aşağıya doğru ters itme kuvveti uygulanması ve bu kuvvetin de sıkıştırma miktarı arttıkça daha da büyümesi ile fazlalaşarak;supabın kapanmasını engellemesi ve supap sapı yada boyunda en zayıf bulduğu bölgede kopmayı gerçekleştirmesi olarak açıklanabilir.Bu tür arıza sonrası yapılan incelemede kopma noktası ;supap sapında ,boyunda yada en üst kısmında tırnaktadır.Kopma noktası bıçakla kesilmiş kadar net hatlara sahiptir ve salgı (eğrilik) yok denecek kadar azdır.Supap sapında ve gayd da arızaya rastlanmaz.

5.Kullanılan yakıt benzin ise “oktan sayısı” kullanılan yakıt dizel yakıt ise “Dizel indeks”ine bağlı olarak ortaya çıkan bazı vuruntuların,Yani gereksiz aşırı ani güçlerin ortaya çıkması ve bu vuruntuların çalışma şartlarını anormal hale getirmesi.Bu durumun ortaya çıkması kullanılan yakıtın direkt olarak kalitesine bağlı olduğu için özellikle markasız kaçak yakıt kullanılan araçlar da dikkatsizliğiyle bu olayın süreklilik kazanması sadece supap arızaları değil başka arızaların da ortaya çıkmasına neden olmaktadır.Bilindiği gibi zamansız patlamalar,aşırı ve ani yanmalar sonrası parçalar üzerine hem aşırı yük hem de ortaya çıkan aşırı hararet ve buna bağlı sıcaklıklar nedeniyle parçaların mukavemetleri düşürülmektedir.Bu arızanın özel bir belirtisi olmamakla beraber arızalı parçaların üzerindeki renk değişimi,kurum birikimi,meydana çıkan kurumun yapısı ve kurum içerisindeki yanmış ve yanmamış yakıt ile diğer elementlerin buluşunu yakıtın ve yanmasının kalitesini hakkında bilgi verir.

6.Supap sapında, supap boyunda veya zorlamaya maruz kalan herhangi bir bölgesinde imalat sırasında, taşımaya veya montaj sırasında şiddetli darbeden dolayı ürün üzerinde oluşan izler, çentikler, derin çizikler veya yarala, çalışma sırasında sarma ve kopma gibi arızaların başlangıcını oluşturur. Kopma / Çekme mukavemetinin en zayıf olduğu noktalar olacağından ani ve beklenmedik güç oluşumlarında bu noktadan başlayan kopmalarla parçalar zarar görecektir. Bu tür arıza nedenleri arızalı parçaların incelenmesi sırasında eğer parçalanma ya da sarma aşırı kirlenme ve bozulmaya sebebiyet vermemiş ise rahatça görüntüsel olarak anlaşılır.

7.Supap malzemesi orijinal motor dizaynı için istenen özellikleri taşımıyor ise yani motor imalatçısı tarafından gerekli mühendislik hesapları yapılarak kullanımına izin verilmiş supap malzemesi dışında daha az mukavemetli ve daha düşük kaliteli malzeme kullanılması durum motor çalışma ortamında ortaya çıkan güç şartlara uyum sağlayamayan supap ve diğer parçalarda zamanla yorulma ve yıpranma hızlı olacak ve arızalar kaçınılmaz olarak ortaya çıkacaktır. Bu tür arızalarda malzeme hangi motor parçasında olursa olsun kesinlikle çok uzun zaman kullanılmış görüntüsünü ve yapısını yaşayacaktır. Hem ölçüsel olarak hem de görüntü olarak parçadaki değişim zamanından önce profil değiştirme şeklinde ortaya çıkacaktır. Bu tür arızalarda malzeme kontrolünde analiz sonuçların ya da çok özel kontrol sistemlerinin kullanılması ile tespit eder.

8.Motorun aşırı hararet yaptırılması veya gaz kaçakları yada yanma özelliği anormal derecede yükseltilmiş yakıtların ortaya çıktığı ani ve yüksek sıcaklıklar ile normalden fazla ısınan silindir tarafındaki çelik olan supap kafası üzerinde etkiye açık yüzeylerde;gerçek emme gazı gerekse soğutma suyu gibi dış kaynakların etkisi sebebiyle ani soğumalarda yüzey gerilimleri oluşmakla ve darbeli çalışmanın da etkisi ile bu yüzeylerde kılcal çatlaklar meydana gelmektedir..Bunun tespiti için kullanılmış supabın özel kimyasal yöntemle dağlanması ve yüzeyin kontrol edilmesi yetecektir.Bu tür çatlakların var olmuş biçimleri zaten imalatçının imalat sırasında meydana getiremeyeceği yerde ve şekilde olmaktadır.Meydana gelmiş bu kılcal çatlaklar gaz kaçaklarına ve yırtılmalar hatta darbeli çalışma etkisi ile ilerleyerek parça kopmalarına dolayısıyla da arızaların daha büyük boyutlar kazanmasına sebep olmaktadır.

 

 

İşlerinizde başarılar

Saygılarımızla ...

ÜRÜN ARAMA